در این دوره گناباد به دلیل حمله ازبک ها و درگیری های قزلباشان با فراز و نشیب هایی همراه بود. حاکم گناباد در این دوره سلیمان بود.
از این دوره در گناباد چندان اطلاعات تاریخی در دست نیست. تنها مطلب مورد برسی این دوره وزیر دولت سلجوقی به نام ابومنصور است.
منطقه گناباد که در آن دوران بجستان هم یکی از قسمت های آن بود با تدبیر امیر وقت بجستان مورد حمله تیمور و سپاهیانش قرار نگرفت.
در دوره ایلخانی گروهی بر قهستان حکمرانی کردند که عنوانشان مولائیان بود. مرکز قهستان در این دوره گناباد بوده است.
گناباد یکی از مراکز مهم تمرکز جمعیت و حکومت اسماعیلیان بوده است و قلعه هایی بر فراز کوه های گناباد مسکن این جماعت بوده است.
ضرب المثل ها ریشه در گذشته دارد و بیانگر رخدادی عبرت آموز در گذشته است که پیوسته تکرار می شود.
در این شب نشینی مردم به گفتگو، سراییدن شعر و موسیقی، نقل داستان و افسانه های محلی و خوردن تنقلات و کف زدن می پردازند.
شهرستان گناباد دارای چهار دهستان و بیش از 70 روستا مسکونی است که فرهنگ، آداب و رسوم و معیشت خاص خود را دارند.
وی یکی از مشاهیر حوزه پزشکی و متخصص عروق و قفسه سینه و مبتکر روش اکثیژن درمانی در زمینه بیماری های سرطانی بوده است.
موضوع این شعر ازدواج و خواستگاری در گذشته است. شاعر این شعر محلی اسفندیار فیاضی است.
